# Mənim həyat hekayələrim

Rza Əli oğlu Hüseynov Mirzadə

Bu kitabda Rza Hüseynovun gənclik illərində yazdığı bir neçə şeir və həyatından qısa hekayələr toplanmışdır.

Müəllif haqqında


Rza Əli oğlu Hüseynov Mirzadə 3 yanvar 1970-ci ildə Laçın rayonunun Alıqulu kəndində anadan olmuşdur.

1978-85-ci illərdə Alıqulu kənd səkkiz illik məktəbində, 1985-87-ci illərdə Pircahan kənd orta məktəbində təhsil almışdır.

1987-ci ildə Pircahan kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirmişdir.

1988-90-cı illərdə sovet ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur.

1992-ci ilin fevralından həmin ilin avqustuna qədər könüllü olaraq Laçın ərazi müdafiə batalyonunda qulluq etmişdir.

1997-ci ildə İstanbul Universitetinin Meşəçilik fakültəsini bitirmişdir.

Ailəlidir, iki övladı, bir nəvəsi var.


Laləm mənim

Sevinc gərək İlahidən pay ola,

Axşam düşdü, göydə gərək ay ola,

Gözəllikdə varmı sənə tay ola?

Laləm mənim, arzum mənim, sevincim.


Arzu etdim gərək olasan həkim,

Məhəbbətim qəlbimə olub hakim,

Nə olaydı, yar yolunda qəm çəkim,

Laləm mənim, arzum mənim, sevincim.


Seyid deyər yarım ürkək ceyrandı,

Lalə qəlbim ancaq sənə bağlandı,

Bu sevgidə Leyli Məcnun yalandı,

Laləm mənim, arzum mənim, sevincim.


İyul, 1988.

Mirnıy, Arxangelsk


Qaragözlüm

Çat qaşını bir mənə bax,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Şirin dilli, ay al yanaq,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Çöhrən gülsün, ala dönsün,


Ağızda dil, bala dönsün,


Gözüm incə xala dönsün,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Sürmən işvə nazın olsun,


Nəğmən telli sazın olsun,


Gül-çiçəkli yazın olsun,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Dağ qayayam çayım sən ol,


Bir gecəyəm, ayım sən ol,


Qarlı qışam yayım sən ol,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Ətirli bir baharımsan,


Sərin, şehli səhərimsən,


Sevgi adlı bəhərimsən,


Yaxma məni Qaragözlüm!


Bir ağacsan, yarpağınam,


Sənə məkan- torpağınam,


Köməyinəm, dayağınam,


Yaxma məni, Qaragözlüm!


Sən günəşsən mən şüanam,


Duaçısan mən duanam,


Baxışından tək doyanam,


Yaxma məni, Qaragözlüm!


Sən Seyidin ilhamısan,


Həm adısan, həm sanısan,


Sən həyatın tamamısan,


Yaxma məni, Qaragözlüm!


Dönsün


Şux boyunu, gül üzünü,

Göstər qəlbim dağ dönsün,

İsit məni, qır buzumu,

Könlüm barlı bağa dönsün.


Gülqoxunu udum doyum,

Başını sinəmə qoyum,

Uzun ildir sənsiz ayım,

Gəl günlərim yaza dönsün.


Həyatımı nura döndər,

Eşqimizi sayaq öndər,

Süz bir məni, qəmzə göndər,

Qara günüm ağa dönsün.


Baxma mənsiz göydə aya,

Eşqim bənzər gur bir çaya,

Qarlı qışam döndər yaya,

Günüm sənli çağa dönsün.


Sənsiz koram, görmür gözüm,

Tükənibdir artıq dözüm,

Dilimdə sən şəkər sözüm,

Gör ki gözüm sağa dönsün.


Sənə qəlbim payım olsun,

Sənli günüm, ayım olsun,

Sənsiz acam, doyum olsun,

Demə Seyid ağa dönsün.


30.06.1995


İstanbul


Gülüm


Uzaqdasan sənə çata bilmirəm,

Eşqimizi başda ata bilmirəm,

Bəxtimizə vüsal qata bilmirəm,

Ver əlini mənə barışaq gülüm.


Mən sənə sarılım, sən sarıl mənə,

Çıxaq nəğmə qoşaq gülə, çəmənə,

Xərcləməyək eşqi çərə-çəmənə,

Eşqin sevdasıyla alışaq Gülüm.


Soldurmayaq eşqimizin gülşənin,

Məcnununam ay gülüzlüm tək sənin,

Sən Leyli ol, bilqədrini sevənin,

Sevə-sevə uçaq, yarışaq gülüm.


13.04.1996


İstanbul


Tənhalıq


Qürbət eldə qəlbi qırıq bir quşam,


Başım üstün aldı yaman tənhalıq,


Donub qaldım, sanki soyuq bir qışam,


Ayrılıqdan yandım, aman tənhalıq.


Hara baxdım bir çıxılmaz tindəyəm,


Elə bil ki əlsiz, qolsuz kündəyəm,


Elin həsrətiylə yaman gündəyəm,


Hər tərəfim çiskin, duman tənhalıq.


Doğmalara çatmır əlim, uzağam,


Səbəb mənəm, öz-özümə tuzağam,


Təsəllimdir haqq yolunda üzüağam,


Yaddır mənə saxta, yalan tənhalıq.


Yad ellərdə dilsiz daşam, qayayam,


İstəmirəm yad bir naxış, sayayam,


Mən Seyidəm, doğma elə boyayam,


Olsam yada çör-çöp, saman tənhalıq.


28.09.1996


İstanbul


Neynirəm axı


Günəşli bir günü istəyirəm mən,


Qaranlıq gecəni neynirəm axı?


Toy-nişan, düyünü istəyirəm mən,


Matəmi, hüzünü neynirəm axı?


İstərəm bağçada çiçəyi, gülü,


Üstündə dən dolu barlı sünbülü,


Xoş günlər mujdəsi sarı bülbülü,


Bayquş ulamasın neynirəm axı?


Bar-bərəkət qoxan qara torpağı,


Bar-bəhərlə dolu meyvəli bağı,

Cənnətdir yurdumun hər bir bucağı,


Yad eldə şahlığı neynirəm axı?


26.09.1996


İstanbul


Yurduma


Dərviş olub yola çıxsam,

Mənə cığır açarsanmı?

Qartal olub qanad çalsam,

Mənlə göydə uçarsanmı?


Tutub ucun göy yolunun,

Dağlarımın sağın, solun,

Dolasam boynuna qolum,

Araz olub axarsanmı?


Tərlan kimi dolanaraq,

Çaylar kimi bollanaraq,

Olsam təzə yaşıl yarpaq,

Ağac məni saxlarsanmı?


Əssəm dəli fırtınatək,

Qayalları etsəm kəsək,

Yenə doğma övladın tək,

Yurdum məni qucarsanmı?


Dağdan əsən bir yel kimi,

Coşub daşan bir sel kimi,

Yurda dönən bir el kimi,

Mənə qapı açarsanmı?


Yazda yağan ağ qar olsam,

Səni yaman dərdə salsam,

Açılmamış gültək solsam,

Məni deyib ağlarsanmı?


25.03.1995 İstanbul


Həyatımdan yadda qalan bəzi hekayələr…


Hekayə 1

Altıncı sinifdə oxuyurdum. Rus dilini daha yaxşı öyrənmək üçün o vaxtlar dəbdə olan məktəblərarası məktublaşmalardan istifadə etməyə qərar vermişdim. Təsadüfən Rusiyanın Altay diyarının Novoaltaysk şəhərindən Svetlana adlı bir qızla məktublaşırdıq. Məktubları yazmaqda təbii ki, atam mənə çox kömək edirdi.

Bir gün Svetlanadan təzə məktub almışdım. Məktubun axırında Svetlana yazmışdı ki, "seluyu tebya".

Mən də bu sözü ilk dəfəydi eşidirdim.

Atama bu sözün mənasını soruşdum. Atam dedi ki, səni opürəm deməkdir.

Elə utanmışdım ki…

Cavab yazanda atam məcbur elədi ki eyni sözü mən də ona yazım.

Yazmışdım yazmağıma, amma öz otağıma keçib utandığımdan bilmirdim nə edim....


Hekayə 2

Məktəb illərimdən bir hadisəni sizinlə bölüşəcəm.


Mən yeddinci sinifin yarısına qədər öz kəndimizdə, yəni Laçın rayonunun Alıqulu kəndində oxumuşam.

Anam da bu məktəbin müəllimlərindən biri idi və mənim ilk müəllimim də anam olmuşdu.

Məktəb illərimin bu hissəsini çox dəcəl keçirmişəm. Xüsusi ilə də yeddinci sinifdə oxuyanda artıq çətin idarə olunan bir şagird olmuşdum.

Məktəbin ən yaxşı oxuyan şagirdlərindən biriydim (təvazökarlıqdan uzaq da olsa yazmalıyam). Ona görə də müəllimlərim və məktəb rəhbərliyi dəcəlliyimin çoxunu buna bağışlayırdılar.

Ancaq, həmin il (yeddinci sinifdə oxuduğum il) yanvar ayının ortalarında coğrafiya müəllimimə qarşı kobud bir səhv etdim (bu hərəkətimə görə indi də xəcalət çəkirəm. Müəlliməmdən dönə-dönə üzr istəyirəm) və axşam evə gəlib atama, artıq bu məktəbdə oxumaq istəmədiyimi bildirdim.

Təbii bu bir tələb yox, xahiş idi. Atam mənə çox inanırdı. "Sən başqa məktəbdə daha yaxşı oxuyacağına inanırsan" deyə soruşdu. Mən də "bəli" deyə cavab verdim.

Atam elə o axşam qonşu Pircahan kəndindəki (atam da həmin kənddə iyirmi ilə yaxın idi ki poçtun müdiriydi) orta məktəbin direktoruna zəng vurdu. Vəziyyəti ona danışdı və mənim həmin məktəbdə oxumaq istədiyimi bildirdi.

Məktəbin direktoru çox hörmətli Əlövsət müəllim idi. Atamın xətirini çox istəyirdi. Əlövsət müəllimin cavabı bu oldu: “lap yaxşı eləyir Əli dayı, sabah gəlsin dərsə başlasın”.


Fevral ayının on üçü Pircahan kəndindəki orta məktəbə ilk dərsə getdim. İlk dərsimiz ədəbiyyat dərsi idi. Ədəbiyyat müəllimim öz qonşumuz və qohumumuz Tünzalə müəlliməydi. Məni yaxşı tanıdığı və necə oxuduğumu bildiyi üçün dərs çox maraqlı keçdi.

Ancaq, onu da qeyd edim ki, bizim kənd məktəbi səkkiz illik olduğu üçün, bizim kənddən Pircahan kəndinə adətən doqquzuncu sinifdən oxumağa gedərdilər.

Mən bizim kənddən ilk şagird idim ki, yeddinci sinifdən Pircahan kənd orta məktəbində oxuyacaqdım.

İkinci dərsimiz rus dili dərsi idi. Müəllimimiz Namət müəllim sinifə girdi ve salamlaşdıqdan sonra mənə çox da xoş olmayan bir üz ifadəsi ilə, “Rza sizin kənddən bura hamı doqquzuncu sinifə oxumağa gəlir, yəqin sən çox yaxşı oxuyursan ki, doqquzuncu sinifə qədər gözləməyə hövsələn çatmayıb.

Mən də eləməyib təmbəllik, bir az da təbii olaraq bəli cavabını verdim.

Müəllim bir az pərt oldu və mənə sərt bir şəkildə “indi yoxluyarıq” dedi.

Qısaca, həmin gün dərsdə mən indiyə qədər rus dili fənnindən keçdiyimiz mövzuların hamısından suallara cavab verməli oldum.

Yəqin ki, cavablarım müəllimimi qane etmişdi ki, dərsin sonunda, müəllimim üzünü mənə çevirib: "Hə, Rza doğrudan da sən yaxşı oxuyurmuşsan. Hazırlaş, bu il olimpiyadada məktəbimizi sən təmsil edəcəksən”.

Atam icazə vermədiyi üçün (ümumiyyətlə atam olimpiyadalara qarşı idi) olimpiyadaya getmədim, amma indiyə qədər də, mən həmin o dəyərli müəllimimin sevdiyi şagirdlərdən biri olduğuma inanıram.

Hekayə 3

Orta məktəbin onuncu (axırıncı) sinifində oxuyurdum. O vaxtlar başım dərslərə və evin sonbeşiyi olduğum uçün də ev işlərinə qarışmışdı. Təbii ki, eşqlə məşgul olmağa vaxtım yox idi (yaxın dostlarım deyəcəklər ki, bu elə o vaxtdan məhərrəmlikmiş ).

Ancaq, görünür biriləri varmış ki, məni bu maraqlı intrigaya çəkməyə çalışırmış. Bir gün sinifdə dərsdə idik. Növbətçi bzim sinifə gəldi və dərs hissə müdirinin məni çağırdığını dedi.

Dərs hissə müdirimiz Nailə müəllimə yaxşı bir xanım idi. Məni də lap uşag vaxtlarımdan tanıyırdı və çox istəyirdi. Mən uşaq olanda bizim evimizdə çox olmuşdu.

Otağına girdim. Mənə soyug baxdı və "bu nə oyundu çıxarmısan, heç utanmırsan" deyə hirsli-hirsli soruşdu.

Mən çaşıb qalmışdım. Çunki, ilk dəfəydi Nailə müəllimədən özüm haqqımda belə sözlər eşidirdim. Həm də, o vaxtlar deyilənə görə məktəbin ən yaxşı oxuyanlarından və intizamlılarından biri mən idim.

Müəllimə nə olub axı, mən neyləmişəm, deyə soruşdum.

"Guya bilmirsən nə olub?" deyə qarşı sual verdi.

Xeyr bilmirəm, deyə cavab verdim.

Mənə yaxınlaşdı. Əlində bir məktub vardı.

“Altıncı sinifdə oxuyan filan qızın sənə yazdığı bu məktubu sizin sinifin qızları sənin kitablarının arasından tapıblar” dedi.

Nailə müəllimə, vallah mənim xəbərim yoxdu, dedim ve deyəsən müəlliməni inandırmışdım.

Eyni soyuglug, amma bir az daha yumuşaq ifadə ilə "yaxşı get dərslərinlə məşqul ol” dedi…

Sinifə qayıtdım. Tənəffüsdə məlum oldu ki, altıncı sinifdə oxuyan "filankəs" mənə məktub yazıb partamın üstündəki kitabın arasına goyub. Necə olubsa, bizim sinifin gızları da bunu görüb dərs hissə müdirinə çatdırıblar....

Bu aldığım (məktubda nə yazıldığını hələ də bilmirəm) ilk eşq məktubu idi....


Hekayə 4

1988-ci ilin sentyabr ayı idi. Sovet ordusunda üç ay idi ki xidmət edirdim.

Mən çox ciddi rejimi olan strateji əhəmiyyətli raket qoşunlarında (SƏRQ), qırxıncı məxfi qoruma batalyonunda xidmət edirdim. Hər gün çox yorucu təlimlər keçirdik. Təlimlər əsasən praktiki olurdu. Teorik təlimlərə az vaxt ayrılırdı. Bir gün yenə hərbi hissənin ərazisində müdafiə təlimlərindəydik.

Növbətçi əsgər qaçaraq bizim yanımıza gəldi və poliqon komandirinin muavininin gələcəyini, ona görə də təcili kazarmaya dönməyimizi çatdırdı.

Bizi təcili kazarmaya gətirdilər. Lenin otağına doldurub teorik dərs keçməyə başladılar. Bir azdan poligon komandirinin birinci müavini general mayor Makareviç (sonradan onun Azərbaycanlıları heç sevmədiyini öyrəndik) gəldi. Çox zəhmli komandir idi. Lenin otağında otuza yaxın təzə əsgər var idi. Makareviç bir neçə sual verdi və suallara özü seçdiyi əsgərlərin cavab vermələrini istədi.

Növbəti sualı “kalaşnikov avtomatının hissələri hansılardır” sualı idi.

Mən əlimi qaldırdım. Sualın cavabını yaxşı bilirdim. Çünki atam bir neşə il hərbi hazırlıq müəllimi işləmişdi və biz hərbi məsələlərdə məlumatlıydıq.

O biri əsgərlərin pis cavablarından general çox dilxor olmuşdu.

Bizim qərargah rəisimiz mayor Çistyakov lap pis gündəydi. Çistyakov yaxşı komandir idi. Bu hadisədən bir neçə gün əvvəl mənimlə söhbət etmişdi.Laçınlı olduğumu öyrənmiş və Ermənistanla olan münasibətlər haqqında məndən məlumat almışdı.

Yəni, bu adamla çox az müddət tanış olmağımıza baxmayaraq, onda bizim xalqımız haqqında müsbət fikir yaranmışdı.

Nə isə, Çistyakov mənim əlimi qaldırdığımı gördü və Makareviçə "yoldaş general baxın Azərbaycanın Dağlıg Qarabağ bölgəsindən olan sıravi Hüseynov cavabı bilir" dedi.

Makareviç sərt baxışlarını mənə çevirdi və "hə, onda cavab versin görək" deyə dilləndi.

Allaha çox şükür ki, avtomatın hissələrini asanlıqla saydım. Makareviç mənim bunu hardan bildiyimi soruşdu. Mən də həm orta məktəbdə, həm də burda öyrəndiyimi dedim. “Burda sizə belə şeylər öyrədirlər” deyə soruşdu. “Bəli öyrədirlər”, dedim.

Mənim suala düzgün cavabım Makareviçi əsəbilşdirmişdi. Ancaq o bir hərbçi idi və öz vəzifəsini yerinə yetirərək Çistyakova tərəf çönüb əmr verdi: "Bu əsgərə mənim adımdan, şəxsi işinə yazılmaqla tərifnamə verilsin".

Çistyakov çox sevinmişdi. General getdikdən sonra məni otağına çağırtdırıb suala düzgün cavab verdiyimə və onu pis vəziyyətdən çixardığıma görə mənə təşəkkür etdi.

Xidmət etdiyim 2 il ərzində mayor Çistyakov mənim bu “yaxşılığımı” heç unutmadı.


Hekayə 5

Universitetdə oxuduğum vaxtlardı. Səhv eləmirəmsə üçüncü kursdaydıq və rəsmxət dərsi alırdıq.

Müəllimlərimizdən biri o vaxt dosent Mesut Hasdemir idi. Bu müəllim ilk günlər mənim xoşuma gəlmirdi. Elə bil ki bir az acı dilli idi.

Nə isə, üçüncü və ya dördüncü həftə idi. Biz rəsm çəkərkən müəllim başladı bəzi fəlsəfi aforizmlər söyləməyə. Bu aforizmlər də əsasən yunan filosoflarina aid aforizmlər idi. Mənə Sokratın məşhur bir deyimini söylədi və bunu kimin dediyini soruşdu.

Mən cavabı bilmədim. Müəllim bir neçə əlavə sual da verdi. Mən həvəssiz şəkildə bildiklərimin cavabını verdim.

Amma, pis olmuşdum. Ona görə yox ki, aforizmin kimə aid olduğunu bilməmişdim. Ona görə ki, tarixi yazan bir xalq olaraq biz Türklər, çox vaxt başqa millətlərin dəyərləri ilə kifayətlənirik.

Müəllim suallarını bitirdikdən sonra mən dedim ki, hocam olar mən də sizə bir sual verim.

Dedi, olar, buyur.

Nizami Gəncəvinin "kamil bir palançı olsa bir insan, yaxşıdır yarımçıq papaqçılıqdan" kəlamınıi indiki Türkçəyə çevirib müəllimdən bu kəlamın kimə aid olduğunu soruşdum.

Müəllim cavabı bilmədi. Mən də ona dedim ki, hocam yaxşı olar ki, biz əvvəlcə öz dahilərimizin bizə əmanət buraxdıqları bu gözəl kəlamları öyrənək və onlardan dərs alaq.

Mənim hərəkətim müəllimimin xoşuna gəlmişdi. Universiteti bitirincəyə qədər bu müəllimə arada bir bizim dahilərin bildiyim kəlamlarını xatırladırdım. O da böyük maraq və həvəslə mənə qulaq asardı.


Hekayə 6

1995-ci il idi. Universitetin üçüncü kursundaydım. Dərslərimə çox həvəs göstərirdim. Arzum yaxşı bir meşə mühəndisi olub, Azərbaycan meşələrini indiki acınacaqlı vəziyyətdən xilas etmək üçün çalışmaq idi.

Diplom işimi də Azərbaycanda endemik (təbii olaraq sadəcə Azərbaycanda yetişən) olaraq bitən Eldar şamı (Pinus eldarica) və ya Dəmir ağacı (Parrotia persica) ilə əlaqədar hazırlamaq istəyirdim.

Bu fikrimi çox hörmət etdiyim, botanika kafedrasının ən dəyərli müəllimlərindən biri olan hocamız Prof. Dr. Burhan Aytuğa bildirdim.

O da Eldar şamını seçməyi məsləhət gördü.

Həmin ilin yazında fakultəmizdən Azərbaycan Meşə Nazirliyinə diplom işimin hazırlanması üçün mənə kömək göstərilməsinə dair bir xahiş əktubu götürüb Bakıya gəldim.

Nazirlikdə çox hörmətli, rəhmətlik Əhliyət müəllim mənə lazımi məlumatlarla köməkdarlıq etdi və məni Azərbaycan Elmlər Akademiyası Botanika institutunda işləyən Akademik İbrahim Səfərovun yanına göndərdi.

Badamdardakı botanika institutuna getdim. Bir az gözlədikdən sonra İbrahim müəllimlə görüşə bildim.

Çox qocalmışdı. Güclə yeriyir və qulaqları artıq zəif eşidirdi.

Mən, yüksək səslə İbrahim müəllimdən Eldar şamı haqqinda məlumat almaq istədiyimi, bu məlumatın mənə diplom işi üçün lazım olduğunu bildirdim.

Mənim dediklərimi eşidəndə bu görkəmli alim, ömrünün böyük hissəsini Azərbaycanda meşəçiliyin inkişafına həsr etmiş bu vətənpərvər qoca təəccübləndi. Bir neçə saniyyə dayanıb məndən gəlişimin səbəbini bir daha soruşdu....

Bu əzəmətli alim məni bir daha dinləyib doluxsunmuş bir halda, oğlum mən çox sevinirəm ki, sənin kimi həmvətənlərim var dedi.

Sonra kitabxana müdirəsinə belə bir yazı yazdı: "Mənim əsərlərimin hamısını, evinə aparmaq şərti ilə bu cavan oğlana verin".

Sonra da masasının üstündən öz kitablarından birinin üstünü imzalayaraq mənə bağışladı.

Kitabxana müdirəsi yazını oxudu və təəccüblə mənə baxdı.

Məgər, institutun kitabxanasından kitab çıxarmağa icazə yoxmuş. Qadını da təəccübləndirən elə buymuş....

Akademik İbrahim Səfərov və çox hörmətli Əhliyət İbadov artıq həyatda yoxdurlar. Ancaq, öz vətənləri üçün, insanlıq üçün faydalı işlər görən bu adamlar mənim kimi minlərlə insanın qəlbində yaşayacaqlar.


Hekayə 7

1996-cı il idi. Üçüncü kursu bitirib dördüncü kursa keçmişdim. Tətil vaxtı Azərbaycanda olanda, diplom işimin ikinci hissəsi ilə əlaqədər Meşə Nazirliyinə getmişdim.

O vaxtlar Meşə Nazirliyi Moskva prospektindəki binada yerləşirdi.

Həmişə olduğu kimi, nazirlikdə əvvəlcə kəndçimiz, rəhmətlik Əhliyyət müəllimlə görüşdüm. Əhliyyət müəllim, gözəl insan idi. Mənim xətirimi də çox istəyirdi.


Məni hər görəndə: "Səndən yaxşı xəbərlər alıram. Biz, laçınlıların başın uca etdiyinə görə çox sağ ol" deyərdi.

Əhliyyət müəllim, həmişə mənə doğru yol göstərmiş, diplom işim üçün lazım olan elmi materialın təminində mənə köməkdarlıq etmiş və elmi məsləhət almaq üçün məni akademik İbrahim Səfərovla görüşdürmüşdü. Ərazidə araşdırmaq üçün Ellər Oyuğu silsiləsinə getməyimdə də onun köməyi böyük olmuşdu.


Xülasə, Əhliyyət müəllimlə görüşdükdən sonra, nazir müavini rəhmətlik Əli Orucovla görüşdüm. Əli müəllim İstanbula tez-tez gələr və hər gəldiyində də bizim fakültəyə baş çəkərdi. Elə dostluğumuz da bizim fakültədən başlamışdı.

Bizim fakültədə müəllimlərim məni ona o qədər tərifləmişdilər ki, Əli müəllimin öz təbiri ilə desək, "sinəsi qabarmışdı".

Məni hər görəndə, öz yaxını kimi qarşılayar və tanışlarına məni qürurla təqdim edərdi.


Bu dəfə də məni mehribanlıqla qarşıladı və "Rza oğlum, səni nazirimiz Musa müəllimlə tanış etmək istiyirəm" dedi.


Musa müəllimin otağı ilə Əli müəllimin otağı üzbə-üz idi. Əvvəlcə özü girdi Musa müəllimin otağına. Bir-iki dəqiqə sonra otağın qapısını açıb məni də otağa dəvət etdi.


Əli müəllim, həmişə olduğu kimi, məni Musa müəllimə bir xeyli tərifləyib qürurla təqdim etdi. Musa müəllim ayağa qalxdı və çox xoş bir əhval ilə mənimlə salamlaşdı. Əli müəllimin mənim haqqımda ona çoxdan danışdığını söylədi və mənə təhsilimdə uğurlar arzuladı. Ehtiyyac yaranarsa mənim həmişə ona müraciət edə biləcəyimi vurğuladı və qapısının mənim üzümə həmişə açıq olduğunu söylədi.

Bu görüş mənim üçün çox əhəmiyyətli idi. O görüşdən sonra mən dərslərimə daha çox diqqət yetirməyə başladım. Məqsədim yaxşı bir meşə mühəndisi kimi yetişib ölkəmə dönmək idi......


Əhliyyət müəllim xeyli vaxtdır rəhmətə gedib.


Əli müəllim də bir-iki il olar dünyasını dəyişib.


Bu gün Musa müəllimin də vəfat etdiyini öyrəndim.


Xatirimdə iz buraxan bu üç qiymətli insanı yad etməyi və ruhlarına fatiha oxumağı özümə borc bilirəm.


Allah hər üç ziyalımıza rəhmət eləsin !


Hekayə 8

1997-ci ilin sentyabrından 1999-cu ilin avqust ayına qədər İstanbulda Akmaya A.S.-də keçmiş SSRİ ölkələrindəki maya zavodlarının satın alınması vəya onlarla birgə müəssisələr yaratmaq üzrə Sərmayə Koordinatoru vəzifəsini icra edirdim.

Tez-tez bu ölkələrdəki maya zavodlarına gedir, onların rəhbərləri və hissədarları ilə görüşürdüm.

Keçmiş SSRİ ölkələrindəki maya zavodlarından, ən aktiv şəkildə görüşdüyüm zavodlardan biri Rusiyanın Voronej şəhərindəki Voronej Maya Zavodu, o birisi isə Qazaxstanın Almatı şəhərindəki Almatı Maya Zavodu idi. ilə

Qazaxstanın Almatı şəhərindəki Almatı Maya Zavodu ilə qurulması planlaşdırılan şərik müəssisədən də cavabdeh mən idim. İşlədiyim müddət ərzində Almatı Maya Zavoduna bir neçə dəfə getdim və bəzən günlərlə, aylarla orda qalıb müzakirələr apardım.

Zavodun alınması üzrə aparılan danışıqlar çox çətin gedirdi. Çünki, Qazaxstan tərəfi şərtləri tez-tez dəyişirdi. Beləliklə hər dəfə danışıqlar prosesinə yenidən başlamalı olurduq.

Zavodun direktoru və faktiki sahibi Qazaxstan yəhudisi Vladimir Yequtkin idi. Bu adam zavoda sərmayə cəlb etmək istəsə də, zavoddakı hakimiyyətini itirmək istəmirdi.

1998-ci ilin yayında növbəti müzakirələri aparmaq üçün, Almatı Maya Zavodunun direktoru Yequtkin və yanındakı heyəti İstanbulda qonağımız idi.

Akmaya A.Ş. -nin baş ofisində görüşə başlayan kimi, üzünü mənə döndərib, gülə-gülə Rza bu dediklərimi tərcümə edəcəksənmi, deyə soruşdu. Mən də, əlbətdə ki, bundan heç şübhəniz olmasın, dedim.

O, üzünü bizim şirkətin sahibi Nida Garipoğluna çevirib "sizin şirkətdə başqa mütəxəssis yoxdur ki, bizimlə müzakirələri Rza Hüseynova tapşırmısınız ?

Nida Garipoğlu "nə olub, yoxsa Rza Hüseynovdan narazısınız?”– deyə soruşdu.

Yegutkin, "yox narazı deyiləm, ancaq Rza hər xırda məsələyə fikir verir. Müqavilədə nöqtə-vergülün yerinə qədər hər şeyə fikir verir. Müqavilənin bütün maddələrini artıq bir neçə dəfə dəyişdirməyə məcbur olmuşuq. Ona görə də müqavilənin imzalanması gecikir”– dedi.

Nida Garipoğlu gülümsəyərək "mən Rzanın necə hərəkət etməli olduğunu bildiyinə inanıram. Ona inamım sonsuzdur" cavabını verdi.

Bu cavab, mənim işlədiyim şirkətə bağlılığımın artmasına və daha həvəslə çalışmağıma bəs edəcək bir cavab idi.


Hekayə 9

1998-ci ilin yayı idi. İstanbulda Akmaya A.Ş.-də işləyirdim.

Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində böyük bir maya topdan satış şirkətinin sahibi İrina Minina bizim dəvətimizlə İstanbula gəlmişdi.

İrina Minina çox savadlı və alicənab bir qadın idi. Bizneslə məşqul olmağa başlamamışdan qabaq, Moskvada elmi institutların birində alim işləmişdi. Səhv xatırlamıramsa fizika elmləri namizədi idi.

İrina xanım İstanbulda üç gün qaldı. Bu üç gün boyunca qonağımızı mən müşaiyət edirdim.

Axırıncı gün axşam yeməyində qəribə bir müzakirəmiz oldu.

İstanbulda, Bakırköy sahildəki “Gelik” restoranında axşam yeməyi yeyərkən söhbət bizim xalqımızdan və xalqımızın düşmənlərindən düşdü.

İrina Minina Moskvada indi çox məhşur, yoldaşı yəhudi olan bir Azərbaycanlı işadamı ilə bir neçə il şərik olmuşdu. Ona görə də, əslində bizim xalqı tanıyırdı. Söhbət əsnasında ermənilərin çox ağıllı xalq olduğunu vs fikirlər işlətdi.

Bu zaman yəqin ki mən gəncliyimin də təsiri ilə çox əsəbiləşmişəm ki, mübahisənin gızğın yerində dönüb ətrafa baxdım ki, Gelik restoranındakı türklərin hamısı bizə tərəf baxır.

Təbii biz rusca danışdığımız üçün türklər bizi başa düşmürdülər. Amma, çox önəmli bir məsələ haqqında mübahisə etdiyimiz anlaşılırdı.

O gün, İrinaya düşmənlərimizin bizim xalqımızdan ağıllı olmadiğını, sadəcə onların hiyləgər (bic) olduqlarını faktlarla başa salmağa çalışdım.

Azərbaycanlıların əslində onun bildiyindən daha ağıllı və yüksək mədəniyyətə sahib bir xalq olduğunu isbat etməyə çalışdım.

Yəqin ki, başa salma metodum bir az sərt olmuşdu. Ancaq, mübahisənin sonunda İrina xanım hardasa yetmiş səksən faiz mənimlə razı olduğunu bildirmişdi.

Həmin axşam çox əsəbiləşsəm də bir rus iş xanımında Azərbaycan və Azərbaycanlılar haqqında müsbət fikir oyada bildiyimə görə rahat idim.

Sonralar o xanımla Moskvada bir neçə dəfə görüşdüm. Hər dəfə də gülümsəyərək o axşamı mənə xatırladır və həmin axşam bizim xalqımız haqqındaki fikirlərinin dəyişdiyini bildirirdi.


Hekayə 10

Moskvada işlədiyim vaxtlar idi.

Bir dəfə Türkiyədən gələn şirniyyat yüklü TIR-mızı OBEP (iqtisadi cinayətkarlığa qarşı mübarizə polisi) saxlamışdı.

Bir podpolkovnik ve bir mayor idilər. Əlbətdə ki, niyyətləri məni qorxudub pul əldə etmək idi. Ancaq, Rusiyada bizdəki kimi deyil, orda aşıq şəkildə rüşvət istəyə bilməzlər.

Amma, Putinin hakimiyyətə təzə gəldiyi illər idi və KGB və polisə çox böyük səlahiyyətlər verilmişdi. Ona görə də, Rusiyada KGB, polis hökmranlığı başlamışdı. İstədiklərini eliyirdilər.

Bizim malın bütün sənədləri qaydasında olduğu üçün mən çox arxayın şəkildə, bunlarla gızgın mübahisə eləyirdim.

Mübahisə mənim otağımda gedirdi.

Nə üçünsə, bir neçə dəqiqəlik mən o biri otağa keçdim. Mən otaqda olmadığım vaxt, polislərdən biri mənim otağımda olan işçimdən soruşub ki, sənin müdürünün arxasında kim dayanıb. O da deyib ki, onun arxasında heç kim dayanmayıb.

Polis inanmayıb, deyib ki arxasında heç kim daynmayıbsa o nə cəsarətlə bizimlə belə mübahisə edir.

Bizim işçi isə, təkrar ona bildirib ki, o düzgün işlədiyi üçün belə inamlıdır və sizdən qorxmur.

O vaxt üç-dörd min dollarlıq malımız zay oldusa da, on gün sonra heç bir rüşvət ödəmədən malı almışdıq.


Hekayə 11

Universiteti təzəcə bitirib, İstanbul dördüncü Ləvəntdəki TEMA (Türkiyə erroziya ilə mübarizə və ağaclandırma vəqfi) vəqfinin meşəçilik bölümündə meşə mühəndisi vəzifəsində işə başlamışdım. Xatırladım ki, bu vəqf Xeyrəddin Qaraca adlı bir iş adamı tərəfindən qurulmuşdur. Türkiyənin ən böyük holdinqlərinin (Koç Holding və Tekfen Holdinq) sahibləri bu vəqfin əsas sponsorlarıdır.

Təhsil aldığım illərdə təhsilimə, xüsusi ilə də peşəmlə əlaqədar olan dərslərə çox fikir verirdim.

Fakültəmizin müəllimlərinin çoxunun sevimli tələbəsiydim.

Elə məzun olduğum həftə TEMA vəqfində işə götürülməyim də müvəffəqiyyətli təhsilimin nəticəsiydi.

İşimə də, təhsilimə olduğu kimi çox ciddi yanaşırdım. İmkan olduqca öyrənməyə çalışırdım.

Təəsüf ki, öyrəniləcək elə ciddi bir fəaliyyət yox idi. Düzdür, bir neçə meşəsalma layihəsi var idi, amma məni hələ ki o layihələrə yaxın buraxmırdılar.

TEMA-nın ofisində köhnə layihələri oxuyur, TEMA-nın ümumi fəaliyyətini öyrənirdim.

Ofisimizdə, mənimlə yanaşı bir təqaüddə olan meşə mühəndisi, bir gənc kənd təsərrüfatı mühəndisi, bir katibə və bir də TEMA vəqfinin iqtisadçısı otururdu.

İqtisadçı Ümit Şüvağ bəy hamıdan az danışar və çox vaxt söhbətlərimizi sadəcə dinləyərdi. Komyuterinin qabağında oturub öz hesablamaları ilə məşqul olardı.

Biz isə işimizin az olmasından istifadə edib bəzən söhbət edər, çay içərdik.

Günümün bir hissəsini TEMA-nın gələcəkdə həyata keçirəcəyi quraq bölgələrdə meşəsalma layihələrində istifadə edə biləcəyimiz ağaçları təyin etmək və bunlar haqqında məlumat hazırlamağa həsr edirdim. Bu məlumatları kompyuterdə yazmalıydım.

Universitetdə kompyuter dərsləri keçsək də, kompyuter biliyim çox az idi. Tərslikdən ofisdəki (ofisdə cəmi iki kompyuter var idi. Onlardan biri Ümit abinin idi. O birisi isə ümumi istifadə üçün idi) kompyuterin program dili də ingilis dilindəydi. Tez-tez səhv edir və səhifələri qarışdırırdım.

Mənim işlədiyim kompyuter Ümit abinin oturduğu yerin əks tərəfindəydi. Buna baxmayaraq, mən səhv etdikdə azca geri çevrilirdim ki, Ümit abi o dəqiqə yerindən qalxar, narahat olma indi düzəldərik deyərək yanıma gəlib kompyuteri nizamlayardı. Beləcə gün ərzində bir neçə dəfə bu hadisə təkrarlanardı.

Ümit abi isə heç bir şey olmamış kimi, sən narahat olma, yetər ki öyrən deyərdi. Düzü mən utanırdım, çünki atam yaşında adamı tez-tez narahat edirdim.

Ofisdə işləyən iş yoldaşlarımın hamısı mənə hörmət bəsləyirdilər. Hətda, gün ərzində iki-üç dəfə görüşdüyümüz, eyni mərtəbədəki digər şöbənin işçiləri də mənə hörmətlə yanaşırdılar.

Günlər keçdikcə, Ümit abi bizim çay söhbətlərimizdə daha çox iştirak edirdi.

Onu da qeyd edim ki, o vaxtlar mənim maddi olaraq çox çətin günlərim idi. O dərəcədə ki, günorta yeməyinə, iş yoldaşlarımla yaxınlıqdakı Şirvan restoranına gedə bilmirdim. Çünki pulum ancaq bir dönər yeməyə bəs edirdi. Günorta vaxtı hər dəfə bir bəhanə uydurub onlardan ayrılar, yolun əks tərəfindəki Gültəpəyə (Gültəpə kasıbların yaşadığı bir səmt idi deyə, orda qiymətlər ucuz idi) gedər, orada bir dönər yeyər vaxtımın keçməsini gözləyər və ofisə qayıdardım.

Artıq TEMA vəqfində işlədiyim 40 gün olmuşdu.

Bir səhər şöbə müdirimiz (bu adam haqqında sonra ayrı bir yazı yazacam) məni yanına çağırdı və məni işə rəsmi olaraq götürə bilməyəcəklərini dedi. 10 gün sonra maaşımı alıb TEMA-dan çıxmalı olduğumu başa saldı.

İş yoldaşlarım bu xəbərə mənim qədər pis olmuşdular.

Amma, bu xəbərə ən çox pis olan Ümit abi idi.

Günorta yeməyindən qayıdanda əlində bir neçə qəzet gətirmışdi. Məni yanına çağırdı və qəzetin iş elanları olan səhifəsini göstərdi. "Rza, sən rus dilini yaxşı bilirsən. Türkiyədə rus dili bilən gənc mütəxəssislərə də çox ehtiyyac var" – dedi. Mən də cavab verdim ki, Ümid abi mən meşə mühəndisiyəm. Burdakı işlərin çoxu isə ixracat sahəsinə aiddir. Mən axı bilmədiyim işi necə görə bilərəm.

O vaxt Ümid abi mənə heç unutmadığım bu sözü dedi: "Rza, unutma, insan istedikten sonra yapamayacağı hiç bir iş yoktur. Yeter ki, istesin". Sonra məni bir qədər tərifləyib cəsarətləndirdi.

Həmin gün Ümit abinin istəyi və köməyi ilə CV hazırlayıb bir neçə şirkətə faksla göndərdik (O vaxtlar e-mail istifadə edən çox nadir şirkət və adam var idi).

Səhərisi gün axşam qaçaq olaraq qaldığım (universiteti bitirdiyim üçün Bahçeköy yataqxanasından çıxarılmışdım, magistraturaya hələ daxil olmadığım üçün də Avcılar yataqxanasında qala bilmirdim. Ona görə də məcbur olaraq bu yataqxanada qeyri-qanuni yollarla qalırdım. Müxtəlif yollarla yataqxanaya girir və boş tapdığım otaqda qalırdım) Avcılar yataqxanasına gəldiyimdə tanış Azərbaycanlı uşaqlardan biri, gündüz mənə zəng gəldiyini dedi və bir nömrə verdi.

Səhəri gün işdən həmin nömrəyə zəng vurdum.

Bu, Philips şirkətinin Türkiyə ofisindən idi. Mən, Ümit abinin təkidi ilə Philipsin Azərbaycandakı təmsilçisi işi üçün müracət etmişdim.

Philipsin Türkiyədəki müdiri məni çox hörmətlə qarşıladı və xeyli müddət söhbət etdi.

İngilis dilini bilmədiyim üçün işə götürülmədim amma, artıq özümdə inam yaranmışdı. Xüsusi ilə də, Philipsin müdiri ilə etdiyimiz söhbət, adamın mənim haqqımda söylədiyi xoş sözlər məndə özümə inamı daha da artırmışdı.

İki gün sonra axşam yataqxanaya qayıtdıqda uşaqlardan biri mənə zəng gəldiyini və bu nömrəyə zəng etməli olduğumu dedi. Səhəri gün günortadan sonra Gaysan Mobilya (Filli mobilya) şirkətinin sahibi Muhsin bəylə görüşdüm. Çox ciddi, mədəni və qürurlu bir iş adamı olan Muhsin bəy məni bəyəndi və həftənin birinci günü işə çıxmağımı söylədi. Məni ixracat meneceri olaraq işə götürmüşdü…

Sevincimin həddi-hüdudu yox idi.

Bu, yenicə başlayan iş həyatımda atdığım ikinci kövrək addım, ikinci balaca pillə idi.

Bu xəbəri Ümid abiyə bildrdikdə onun məndən daha çox sevindiyinin şahidi olmağımı isə, həyatımda heç vaxt unutmadım.

Həyatımız boyu tanıdığımız insanlar, müxtəlif xüsusiyyətlərinə görə yaddaşımıza həkk olunurlar.

Mən, 46 illik həyatımda mənə zərrə qədər də yaxşılıq edən insanları unutmamışam. Hamısının yaddaşımda yeri var.

O insanları hər zaman xatırlayır, sevgi və rəhmətlə anır, onlara dua edirəm.

Ümit Şüvağ abinin timsalında həyatımda iz buraxan bütün yaxşı insanları bir daha sevgi və hörmətlə xatırlayıram.


Hekayə 12

Bildiyiniz kimi, həyatımın müxtəlif dövrlərində məni dəstəkləyən, mənə doğru yol gostərən adamları həm real həyatda, həm də istifadə etdiyim virtual platformalarda tez-tez yad edir, onları dərin hörmət və minnətlə xatırlayıram.


Bu gün sizə, İstanbulda təhsil aldığım, 1993-cu ildə tanış olduğum, böyük qardaş qədər dəyər verdiyim bir Türk iş adamı haqqında danışacam.


Bu adam, mənim çox dəyərli abim Ali Rıza İkişdir.


Məni tanıyanlar bilir ki, tələbəlik illərim mənim üçün mənəvi və maddi cəhətdən ağır bir dövr olub.


Mənəvi cəhətdən ona görə ağır idi ki, doğma yurdum Laçın və digər bölgələrimiz daha yenicə işğal olunmuşdu. Qısa bir müddət də olsa doğma yurdumun müdafiəsində iştirak etmisdim. Amma, torpaqlarımız hələ də düşmən tapdağı altındaydı.


Ailəm qaçqın vəziyyətində Sumqayıtda çox pis vəziyyətdə olan bir yataqxanada məskunlaşmışdı. Mən özüm bir il yarım idi ki ailə həyatı qurmuşdum. Bir sözlə çətinliklər çox idi.


Ancaq, çətinliklər məni daha güclü olmağa, daha çox çalışmağa, daha ciddi mübarizə aparmağa məcbur edirdi.


Allaha çox şükür ki, bu mübarizədə yetərli dərəcədə müvəffəqiyyətli olmağı bacardım.


Qayıdaq bu günku mövzuya.


1993-cu ilin sentyabr və ya oktyabr ayları idi. İstanbuldakı Atatürk tələbə yataqxanasının onuncu blokunda qalırdım. Yeni dərs ilinə hazırlaşırdım.


Bir gün gunortaya yaxın, elan etdilər ki azərbaycanlı bir tələbə telefona baxsın.


Dərs ilinin başlamısına bir neçə gün qaldığına və günorta vaxtı olduğuna görə yataqxana demək olar ki boş idi. Yəqin ki, telefona heç kim yaxınlaşmamışdı. Çünki, elan bir neçə dəfə təkrarlanmışdı.


Mən birinci mərtəbədə qaldığım üçün telefona yaxınlaşdım.


O vaxtlar, yataqxanada telefon ancaq hər blokun birinci mərtəbəsində var idi. Telefondakı adam, adımı və mənim rus dilini bilib bilmədiyimi soruşdu. Mən də rus dilini bildiyimi dedim. Adam, adının Ali olduğunu, sabah Rusiyadan qonaqlarının gələcəyini və mənim tərcüməçi kimi onlara kömək edib edə bilməyəcəyimi soruşdu. Mən də, müsbət cavab verdim. Ali bəy mənə ünvanı başa saldı və sağollaşdıq.


Sabahı gün, razılaşdığımız vaxtdan üç saat əvvəl geyinib yataqxanadan çıxdım. Çünki, İstanbulun Asiya tərəfini heç tanımırdım. Orda heç olmamışdım. Həmin gün ilk dəfə vapura (qayığa) minib Sirkəcidən Kadıköyə getdim.


Ali bəygilin ofsləri Kadıköy salıpazarı deyilən yerə yaxın bir yerdəydi. Təyin edilmiş vaxtdan on dəqiqə əvvəl utana-utana ofisin zəngini basdım.


Məni qapıda gülərüz, orta yaşlarında bir adam qarşıladı. Bu, dünən mənimlə telefonda danışan Ali Rıza İkiş idi. Otağa keçdik və Ali abi məni otaqdakı o biri səxslərə təqdim etdi.


Həmin gün, mən Işık ltd şirkətinin rəhbərliyi ilə Rusiyadan gələn qonaqlar arasındakı danışıqları tərcümə etdim.


Işık Ltd şirkəti üç qardaşa aid bir şirkət idi. Böyük qardaş- Saim, ortancıl – Ali Rıza, kiçik – Sami. Şirkətə Saim abi rəhbərlik edirdi. Saim abi çox alicənab və dəyərli bir insan idi.


Sonradan qardaşlar ayrıldılar və mən dörd il boyunca Ali Rıza abinin şirkətinin Rusiya ilə əlaqədar bütün işlərində iştirak etdim.


Bəzən ayda bir neçə dəfə, bəzən ayda bir dəfə, bəzən də 3-4 aydan bir işləri olsa da, Ali abi, hər dəfə mənə gördüyüm işin müqabilində yox, daha artıq maaş vərərdi. O mənə bir işçi kimi yox, balaca qardaşı kimi münasibət göstərərdi.


Universiteti qurtaranda Ali abi, mənə onların şirkətində qalıb isləyə biləcəyimi soylədi. Amma, mən də, Ali abi də bilirdik ki. Ali abigilin şirkəti çox kiçikdir. Onlar mənə ailəmi İstanbula gətirə bilməyə yetəcək qədər maaş verə bilməzdilər.


Ali abinin xanımı, Cənubi Azərbaycanlı Puran Hüseynzadə isə İstanbulun ən məşhur diş həkimlərindən biridir. Bu gözəl ailə mənim həyatda uğur qazanmağımda böyük rol oynayan dəyərli bir ailədir.


Allahdan Ali Rıza abiyə, Puran ablaya sağlam, uzun ömür arzulayıram.


Nə yaxşı ki, sizi tanımışam.


Hekayə 13

Universiteti bitirdikdən sonraki 23 illik iş həyatımda işlədiyim bütün şirkətlər mənim həyatımın bir hissəsi olubdur. O dərəcədə ki, işimə vurğunluğum uşaqlarıma da təsir edib.

Yadımdadı, İstanbulda xəmir mayası istehsal edən Akmaya A.Ş-də işləyirdim. Ailəmlə bu şəhərdə yaşayırdıq.

Mən, ərzaq satılan bütün mağazalarda ilk olaraq maya satılan bölümə baxar və orada bizim məhsulların satılıb-satılmadığına diqqət yetirərdim. Əgər, bizim üçün maraqlı ola biləcək supermarketdə məhsulumuzu görməsəm, səhər işə gələndə daxili bazardan cavabdeh olan menecerləri tapar və o supermarketin koordinatlarını onlara verərdim.

Mənim supermarketlərdəki davranışlarımı izləyən oğlum İman və qızım Pəri, bir müddət sonra supermarketlərə getdiyimizdə, məndən əvvəl maya satılan bölümə yaxınlaşar və bizim mayaıizın satılıb-satılmadığını mənə bildirərdilər.

Mənim və uşaqlarımın bu davranışı sonrakı illərdə işlədiyim şirkətlərdə də davam etdi.

Moskvada Kervan Gidada işlədiyim vaxtlar idi. Ailəlikcə Kremlin yaxınlığındakı Manejniy Ploşad ticarət mərkəzinə getmişdik. Xatırladım ki, həmin ticarət mərkəzi yerin altında 3 mərtəbəli ticarət mərkəzidir. Ən aşağı mərtəbəsində fastfood restoranları və şirniyyat magazaları işləyir.

Uşaqlarla fastfood restoranlarının birində oturub yemək yedik. Sonra qızım, oturduğumuz yerdən vitrinləri görünən, yaxınlıqdakı şirniyyat mağazasından şirniyyat istədi.

Həmin mağazanı mən daha əvvəl incələmisdim. Mağaza böyük bir qrupa aid idi. Bu qrup, Moskvadakı bütün parklardakı atraksiyonları işlədən bir yəhudi sirkətinə aid idi. Həmin yəhudi sirkəti atraksiyonlarla yanaşı parklarda kiçik köşklər qurasdiraraq şirniyyat satışı ilə də məşğul idi.

Mənim menecerlərim bu şirkətdə bir neçə dəfə olmuş və əməkdaşlıq təklifimizi onlara bildirmişdilər. Amma, nəticə mənfi olmuşdu.

Xülasə, mən qızımla mağazaya getdim. Qızım üçün şirniyyat aldıqdan sonra satıcıyla söhbət etdim və biznes kartımı ona verdim ki, rəhbərləri ilə görüşmək istəyirəm. Satici kartı götürdü və mütləq rəhbərinə catdiracagini bildirdi.

Birinci gün günortadan sonra mobil telefonuma bir xanım zəng vurdu və bazar günü qızımla şirniyyat aldığımız şirkətin icraçı direktoru olduğunu, mənimlə görüşmək istədiyini bildirdi.

Səhərisi gün bizim ofisdə həmin xanımla (gürcü yəhudisiydi) görüşdük və əməkdaşlığa qərar verdik.

Və həmin həftədən. o vaxtlar Moskvanın ən prestijli ticarət mərkəzinin, ən prestijli şirniyyat magazasında bizim yumuşaq marmeladlar satılmağa başlandı.

Bu şirkətlə işləmək üçün dəfələrlə onların ofisinə gedib görüşən menecerlərim çaşıb qalmışdılar.

Bu hadisədən təxminən iki həftə sonra, yenə bir bazar günü təməlini atdığım görüşun nəticəsində məhsullarımız, Ramstore Molodyojniy hipermarketində də satılmağa başladı.

Hər iki satışda da uşaqlarım İman və Pərinin mənə köməyi danılmaz idi.

Bilmirəm, bəlkə bəziləriniz işinizi ancaq işdə görməyi üstün tutursunuz, ancaq mənim iş prinsipim belədir.

İşim, həyatımın hər anında mənimlə olub, var və yəqin ki belə də olacaq.


Hekayə 14


Bildiyiniz kimi, 1997-1999-cu illərdə Türkiyənin İstanbul şəhərində, Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş.-də "Sərmayə qoyuluşu üzrə koordinator" və keçmiş SSRİ ölkələrindən cavabdeh "Satış meneceri" vəzifələrini icra edirdim.

Bu ölkələrdəki maya zavodlarının satın alınması və ya hissədarlarından birinə çevrilməsi üçün müntəzəm olaraq həmin zavodlara gedir və zavodların sahibləri ilə görüşürdüm.

Atalarımız "söz vaxtına çəkər" deyiblər, 1998-ci ilin bu vaxtları idi. Rusiyanın Voronej şəhərindəki Voronej Maya Zavodunun rəhbərliyinin dəvəti ilə bu şəhərə getdim.

Məlumat üçün qeyd edim ki, həmin ilin avqust ayında Voronej Maya Zavodunun direktoru Natalya Vasilyevna İstanbulda bizim qonağımız olmuş və üç gün ərzində onunla zavodda istehsalat, satış, logistika prosesləri ilə tanış olmuş, müzakirələr aparmışdıq.

Əslində zavodun rəhbəri Natalya Vasilyevna özü Akmayanın Voronej Maya zavodunun 100%-ni almasına razı idi. Çünki, Voronej Maya zavodu da SSRİ-nin bütün o biri maya zavodları kimi acınacaqlı vəziyyətdə idi.

Zavodda istehsal avadanlıqları köhnəlmiş, istismar müddətini bitirmiş, satış və logistika sistemi bərbad vəziyyətə düşmüşdü. Zavoda təcili investisiya qoyulmasa zavod öz işçilərinin əksəriyyətini ixtisar edib fəaliyyətini dayandırmağa məcbur olacaqdı (bölgədəki bir çox zavodlar kimi).

Amma, zavodun 200-dən çox hissədarı var idi və onların çoxu zavodun satılmasını istəmirdi.

Çünki, Rusiyada həmin illər məmur və mafiya, zavodların çoxunu hiylə ilə ələ keçirib, qısa müddətdən sonra hissədarların hissələrini müxtəlif yollarla əllərindən almışdılar. Ona görə də hissədarlar elə bilirdilər ki biz də zavodu o niyyətlə alırıq.

Xülasə, soyuq bir sentyabr günü təyyarə ilə İstanbuldan birbaşa Voronejə uçdum. Açığı zavod rəhbərliyi hava limanında məni gözlədiyimdən də yaxşı qarşıladı. Hava limanından birbaşa zavoda getdik. Həmin axşam zavodla qısa tanış oldum.

Zavod investisiya üçün çox əlverişli yerdəydi. Həm əsas xammala (melas – şəkər çuğundurunun şəkəri alındıqdan sonra qalan hissəsi) yaxınlığı, həm enerji mənbəyi, dəmir yolu ilə təmin olunması, həm işçi qüvvəsinin bolluğu (zavod Voronej şəhərinin mərkəzində yerləşirdi) və həm də böyük bir bazarın (Mərkəzi Rusiya bazarı) tam ortasında yerləşməsi zavodu ideal bir investisiya obyektinə çevirmişdi.

Onu da qeyd edim ki, bu zavodla bizdən başqa dünyanın ən böyük maya şirkətləri fransanın Le Saffre və Türkiyənin Pakmaya şirkətləri də maraqlanırdı.

Yəni, zavodu almaq uğrunda üç böyük (rəqiblər bizdən həm təcrübəli, həm də daha böyük və varlı idilər) şirkət mübarizə aparırdı. Onu da qeyd edim ki, bu rəqabət SSRİ-nin bütün maya zavodları uğrunda aparılırdı (Bakı Maya zavodu da onlardan biriydi).

Xülasə, səhərisi gün zavoda gəldim. Zavodun bütün istehsal sexlərini, koməkçi sahələrini, enerji təchizatı obyektlərini gəzib analiz etdikdən sonra, sənədlərlə tanış oldum.

Zavod rəhbərliyi hissədarların bu sövdələşməyə etiraz etdiklərini bir daha diqqətimə çatdırdı. Mən də zavod rəhbərliyindən xahiş etdim ki, hissədarlarla görüş təşkil edilsin.

Onların fikrini öyrənmək, onlara öz məramımızı bildirmək və onları inandırmaq istəyirdim. Çətin olacağını bilirdim, amma bunu etməliydim.

Səhərisi gün saat 3-də zavodun iclas zalında səhv etmirəmsə 235 nəfər hissədarla görüşdəydim.

Bundan əvvəl Qazaxıstanda, Almatı Maya zavodunda (orda da 200-dən çox hissədar var idi) oxşar bir görüş keçirdiyim üçün az da olsa təcrübəm var idi. Görüşə dünən axşamdan hazırlaşmış, qeyd dəftərimdə çıxışımı başlıqlarla qeyd etmişdim.

Bütün bunlara baxmayaraq həyacanlı idim. Çünki, mənim 28 yaşım var idi. Qarşımdakı insanların çoxu isə təcrübəli və yaşca məndən böyük idilər. Üstəlik mən rus dilində çıxış etməli və onların suallarına bu dildə cavab verməli idim.

Əvvəlcə qısa çıxış edib şirkətimiz haqqında məlumat verdim və məramımızı bildirdim.

Sonra görüşün ən çətin hissəsi – sual-cavab hissəsi başladı.

Hissədarları ən çox maraqlandıran, zavodda işçilərin (hissədarların) ixtisar olunub olunmayacaqları idi. Başqa suallar da var idi.

Həmin görüş 4 saat çəkdi. Görüşdən sonra idarədə direktorun otağında çay süfrəsində, direktor gülümsəyərək mənə təşəkkür etdi və "mən inanmırdım ki, siz 28 yaşlı cavan oğlan 200-dən çox adamı inandıra biləcəksiniz. Mən bu muəssisəni sizə əminliklə təhvil verməyə hazıram" dedi.

Yəqin ki. cixışım və səmimi cavablarımla hissədarları inandıra bilmişdim.

Doğrudan da o görüş bir il sonra həmin zavodun Akmaya A.Ş. tərəfindən satın alınmasının başlanğıcı oldu.

Bu uğurlu layihədə mənim də payım olduğuna görə indi də qürur hissi keçirirəm.

2003-cu ilin axırlarında həmin zavoda dəvət olundum və qısa müddət ərzində satış sisteminin nizamlanması ilə məşqul oldum.

Zavodun yerli işçiləri məni yenə də hörmətlə qarşıladılar və mənə hələ də öz gələcək direktorları kimi münasibət bəslədilər.

İnsanlara həqiqəti deməkdən cəkinməyin. Bəlkə həmin an o həqiqət onlar üçün acı ola bilər, amma vaxt gələcək onlara həqiqəti dediyiniz üçün sizi sevəcək və sizə minnətdar olacaqlar.


Hekayə 15

1999-cu il idi. Moskvada Kervan Gıdanın ofisinə rəhbər təyin olunduğumun birinci ili idi. Hardasa bir ay olardı ki, işə başlamışdım. Şirkətin işlərin nizama qoymağa çalışırdım. Məndən əvvəl şirkətin müdiri Türkiyəli bir tələbə olmuşdu. Ya təcrübəsizlikdən, yadaki məsuliyyətsizlikdən qaynaqlanan səbəblərdən şirkəti acınacaqlı vəziyyətə salmışdı.

Şirkət daxilində özbaşınalıq hökm sürürdü. Müştərilərə münasibət olduqca pis idi.

İlk gəldiyim ay, əlaqə qurduğum köhnə müştərilərdən heç biri bizim şirkətlə işləmək istəmirdi. Səbəb bütün müştərilərdə oxşar idi; malı vaxtında çatdırmırsınız, vaxtı keçmiş mal gondərirsiniz, bizimlə maraqlanmırsınız, iradlarımıza məhəl qoymursuz vs.

Onlara vəziyyətin dəyişdiyini, bu problemlərin bundan sonra olmayacağını izah edib inandıra bilməyim üçün bir xeyli vaxt keçdi.

Belə incimiş müştərilərdən biri də, Məmməd Quliyev adlı sahibkar idi. Ad və soyadından Azərbaycanlı olduğu məlum idi.

Satışları incələyəndə gördüm ki, bir neçə aya qədər bu müştəri bizdən böyük həcmlərdə mal alıb və şirkətimizin ən böyük müştərisi olub. Amma son bir neçə ayda bizdən ümumiyyətlə mal almayıb. Bir neçə dəfə müştəri ilə əlaqə yaradıb görüşmək istədiyimi bildirdim. Amma o, müxtəlif bəhanələr gətirərək, mədəni səkildə bizimlə ümumiyyətlə görüşmək istəmədiyini bildirirdi. Mən səbəbi mütləq öyrənmək istəyirdim. Nəhayət ki, müstəri səbəbin, bizim ona vaxtı keçmiş mal satmağımız olduğunu bildirdi.

Güc bəla ilə görüş təyin edib onun şirkətinə getdim. Məni soyuq qarşilasa da, başının üstündə bayrağımızın asıldığını gördükdə məndə ona qarşı hörmət hissi oyandı.

Çünki, o illərdə Rusiyada, ofisində Azərbaycan bayrağını divardan asmaq cəsarət istəyirdi. Mənə görə bu, vətən sevgisinin bir təzahürü idi.

Nə isə, bir az söhbətdən sonra, bizim ona satdığımız vaxtı keçmiş mallara baxmaq istədiyimi bildirdim.

Satış ofisində, alıcıların (kiçik topdançıların) görə bildiyi yerə düzülmüş 7-8 qutu xarab olmuş Kervan yumuşaq marmeladlarını mənə göstərdi.

Malın istehsal tarixini incələdikdən sonra, həmin malları sabah geri götürüb əvəzinə istədiyi malı göndərə biləcəyimi dedim. Müştəri məndən bu hərəkəti gözləmirdi. Çünki, əvvəlki müdirə, heç olmasa zərərin yarısını ödə dedikdə, o xarab olmuş malı yerində incələmədən müştəriyə imtina etmiş və onu küsdürmüsdü.

Bir az təəccüblə, hamısını qaytarırsız?, sualını verdi. Mən də, bəli xarab malların hamısını sizə verilən qiymətdən hesablayıb geri götürürük. Əvəzində həmin məbləğdə yeni mal göndərəcəyik. Sabahısı dediyim kimi, malı geri götüzdürüb, hesablatdırdıqdan sonra, öz nəzarətimdə məhv etdirdim (bir daha satışa çıxmasın deyə).

Elə həmin gün əvəzində müştəriyə həmin məbləğdə təzə məhsullarımızı göndərdim.

Bu hadisədə utilizasiya etdiyimiz mal hardasa 600-700 dollar məbləğində idi. O zamanlar üçün, bu məbləğ çox da az sayılmazdı.

Bu məbləğ həmin ay bizim zərərimiz olaraq hesablandı.

Amma əvəzində sonrakı illər öz bəhrəsini verəcək həm şəxsi (şirkət rəhbəri kimi), həm də korporativ (Kervan Gıda) etibar qazandıq. Kervan Gıda bu müştəri ilə uzun müddət əməkdaşlıq etdi.

Qazandığım şəxsi etibarın nəticəsində isə, həmin hadisədən 5 il sonra təsadüfən Məmməd Quliyevlə Bakıda qarşılaşdıq və bu qarşılaşmadan sonra Azərbaycanda AZTIME Saat Mağazaları şəbəkəsinin təməlini qoyduq.


Hekayə 16

2001-2004-cü illərdə Türkiyədə polietilen istixana örtüyü sahəsində Türkiyənin lider və dünyanın da tanınmış şirkətlərindən biri olan Verim Plastik A.Ş.-də ixracat bölgə meneceri vəzifəsində işləyirdim. Keçmiş sovet ölkələrindən cavabdeh menecer olaraq, bu ölkələrdə yeni nəsil istixana örtüklərini tanıdır və satışını həyata kecirirdik.

2002-ci ilin yazında uzun bir araşdırmadan sonra şirkət rəhbərliyi Ozbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində ofis açmağa qərar verdi. Ofis qurma işini mənə həvalə etdilər. Beləliklə, bir neçə ay Daşkənddə yaşamalı və ofisin işini qurmalı oldum.

Daşkənddə qaldığım bu 4-5 ayda durmadan çalışdım. Havaların çox isti keçməsinə baxmayaraq səhər saat 8-dən Daşkənd ətrafındakı qəsəbələrə gedir, istixana sahibləri və işçilərinə məhsulumuz haqqında təlimlər verirdim. Məhsul bazar üçün yeni olduğundan bəzən eyni adamlara təlimi bir neçə dəfə təkrarlamalı olurdum. Onu da qeyd edim ki, Özbək xalqı çox zəhmətkeş və çox səbrli xalqdır. Bizim məhsula keçidləri də çox səbrlə oldu.

Nəhayət ki, oktyabr ayı gəldi və qısa vaxt ərzində Daşkənd ətrafındakı demək olar ki, bütün istixanalar Verim Plastik örtükləri ilə ortülməyə başladı.

Sonrakı ziyarətlərimdə də, getdiyim hər istixanada Verim Plastik örtüklərini gördukdə cox böyük qürur hissi keçirirdim.

Onu da qeyd edim ki, həmin il Azərbaycan bazarına da yeni nəsil istixana örtüklərini ilk dəfə mən gətirdim. Hələ də, istixana sahibləri ilə qarşılaşanda o illəri xatırlayır və onları necə çətinliklə bu yeni məhsula keçməyə çalışdığımızdan danışırıq.

Həyatda, çəkdiyim əməyin nəticəsini gördukdə keçirdiyim hisslər qədər gözəl hisslər tanımıram.


Hekayə 17

İstər insanlar, istərsə də təşkilatlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində etibar çox vacib yer tutur. Etibarı qazanmaq üçünsə müəyyən bir vaxtın keçməsi şərtdir. İnsanlarda etibar o biri insani xüsusiyyətlər kimi bu 3 amilin təsiri ilə formalaşır:

İrsi xüsusiyyətlər

Ailə tərbiyyəsi

Ətraf mühit

Təşkilatlar arasındaki etibar isə, əsasən təşkilatı idarə edənlərə bağlı olaraq formalaşır. Əgər təşkilatı idarə edən şəxs etibarlıdırsa, tərəfdaşlarında özünə qarşı etibar hissi oyada bilibsə, o təşkilat tərəfdaşlar üçün etibarlı bir təşkilatdır.

Etibar haqqında bu qısa girişdən sonra, iş həyatımdakı təcrübəmdən qısa bir epizodu xatırladim.

Aztaym Saat Şirkətində işlədiyim vaxtlar idi. 2009-cu ildə Fransanın məşhur Pierre Lannier şirkəti ilə işləməyə başlamışdıq. Aramızdakı müqaviləyə əsasən Pierre Lannier malı bizə, pulun tamamı hesablarına köcürüldükdən sonra göndərirdi. Ancaq, iki şirkət arasında qısa vaxtda elə qarşılıqlı münasibət yaradıldı ki, artıq 2011-ci ildə fransız şirkəti, bizim pulu ödəyib ödəməməyimizdən asılı olmayaraq malı bizə göndərirdi. Hətda, bu iş prinsipinin sonradan təbii olaraq İsveçrənin Rodania və Davosa şirkətləri, Yaponiyanın Citizen şirkəti ilə də davam etməsinin şahidi olduq.

Təbii ki, mən xarakterimə uyğun olaraq heç bir zaman etibardan sui-istifadə etmirdim. Çalışırdım ki, şərtlərimizə vaxtlı vaxtında və əksiksiz əməl edim. Edirdim də.

Qarşı tərəfin Azərbaycandakı tərəfdaşına bu şəkildə müsbət münasibəti və ən önəmlisi həmin şirkətdəki fəaliyyətimin son gününə qədər bu münasibətin davam etməsi, təkcə mənim üçün, rəhbəri olduğum şirkət üçün yox, ölkəmiz üçün də önəmli bir dəyər olduğunu düşünürəm.

Həyatımda, istər kiçik bir uşaq olsun, istərsə yaşlı bir qoca, heç kimsəyə qarşı heç bir zaman etibarımı zədələyəcək hərəkət etmədim.

Uca Allah, bundan sonrakı ömrümdə də məni doğru bildiyim bu yoldan döndərməsin.